داکت اسپلیت یکی از محبوب ترین سیستم های تهویه مطبوع در ایران است که به دلیل عملکرد مستقل در هر واحد ساختمانی و راندمان بالا، جایگزین مناسبی برای کولرگازی و چیلر شده است.
اما در میان اجزای مختلف آن، موتور فن داکت اسپلیت نقش بسیار حیاتی دارد.
در این مقاله به صورت تخصصی بررسی می کنیم مشخصات موتور فن داکت اسپلیت چیست، چه تفاوتی میان مدل ها وجود دارد و هنگام خرید یا تعویض باید به چه نکاتی توجه کنیم.
موتور فن داکت اسپلیت چیست و چه وظیفه ای دارد؟
موتور فن داکت اسپلیت وظیفه به گردش درآوردن هوای سرد یا گرم در داخل کانال ها و فضاهای مختلف ساختمان را بر عهده دارد.
در واقع، این موتور هوای تولیدشده توسط کویل را به سمت کانال ها هدایت کرده و آن را در تمام اتاق ها پخش می کند.
در صورت خرابی یا عملکرد ضعیف این بخش، داکت اسپلیت نمی تواند هوای کافی تولید کند و راندمان سرمایش و گرمایش کاهش می یابد.
بنابراین شناخت مشخصات موتور فن داکت اسپلیت برای تعمیر یا تعویض آن اهمیت زیادی دارد.

اجزای اصلی موتور فن
موتور فن معمولاً از چند بخش مهم تشکیل می شود:
1. استاتور (Stator): بخش ثابت موتور که میدان مغناطیسی تولید می کند.
2. روتور (Rotor): بخش چرخان که باعث حرکت فن می شود.
3. پروانه یا فن (Blower): وظیفه جابه جایی جریان هوا را دارد.
4. بلبرینگ ها و یاتاقان ها: برای حرکت روان و بی صدا.
5. خازن راه انداز: جهت کمک به استارت اولیه موتور.
6. بدنه و پایه ها: برای نصب ایمن داخل یونیت داخلی دستگاه.
مشخصات فنی موتور فن داکت اسپلیت
برای شناخت دقیق تر، بهتر است مشخصات فنی موتور را بررسی کنیم. معمولاً هنگام خرید یا بررسی، روی پلاک موتور اطلاعاتی درج شده است که شامل موارد زیر می شود:
ویژگی توضیح
ولتاژ کاری معمولاً 220V یا 380V بسته به نوع دستگاه
توان موتور بین 100 تا 1000 وات در مدل های مختلف
سرعت چرخش (RPM) معمولاً بین 900 تا 1400 دور در دقیقه
تعداد دور فن تک دور، دو دور یا سه دور (LOW-MED-HIGH)
نوع خازن خازن دائمی (PSC) یا خازن استارت جداگانه
جریان مصرفی (A) بین 1 تا 6 آمپر متناسب با توان موتور
نوع پروانه فلزی یا پلاستیکی بسته به مدل دستگاه
نحوه خنک کاری موتور توسط جریان هوا یا سیستم داخلی خودفن
این مشخصات تعیین کننده عملکرد، صدای تولیدی و میزان مصرف برق دستگاه هستند.
انواع موتور فن در داکت اسپلیت
موتور فن ها در داکت اسپلیت ها بر اساس تکنولوژی ساخت به دو نوع اصلی تقسیم می شوند:
1. موتور AC (جریان متناوب)
رایج ترین نوع موتور در داکت اسپلیت های معمولی است.
- قیمت مناسب تر
- نگهداری ساده تر
کنترل سرعت به صورت پله ای (Low, Medium, High)
اما مصرف برق بیشتری نسبت به مدل DC دارد.
2. موتور DC Inverter (جریان مستقیم)
در مدل های اینورتر دار استفاده می شود.
- مصرف انرژی کمتر
- صدای بسیار کم
- تنظیم دور موتور به صورت پیوسته و هوشمند
- عمر طولانی تر
اگر به دنبال راندمان بالا و صدای پایین هستید، موتور فن DC بهترین انتخاب است.
نحوه عملکرد موتور فن داکت اسپلیت
وقتی ترموستات دمای محیط را تشخیص می دهد، سیگنالی به برد الکترونیکی ارسال می شود.
برد سپس موتور فن را فعال می کند تا هوای سرد یا گرم در کانال ها جریان پیدا کند.
در مدل های اینورتر، دور موتور به صورت خودکار متناسب با دمای اتاق تغییر می کند، اما در مدل های معمولی، با انتخاب حالت LOW / MED / HIGH تنظیم می شود.
عوامل تأثیرگذار بر عملکرد موتور فن
1. تمیزی فیلترها و کویل ها: گرفتگی فیلتر باعث فشار بیشتر روی موتور و افزایش صدا می شود.
2. تراز بودن نصب: نصب غیراستاندارد می تواند موجب لرزش موتور شود.
3. ولتاژ نوسانی برق: باعث سوختن خازن یا سیم پیچ می شود.
4. طول کانال هوا: هرچه طول کانال بیشتر باشد، نیاز به موتور قوی تر است.
5. دمای محیط: گرمای زیاد موجب بالا رفتن حرارت سیم پیچ و کاهش عمر موتور می شود.
نگهداری و سرویس موتور فن
برای افزایش عمر موتور فن داکت اسپلیت، توصیه می شود اقدامات زیر را انجام دهید:
- سرویس دوره ای هر ۶ ماه شامل تمیز کردن فن، فیلتر و کویل ها
- بررسی سلامت خازن و بلبرینگ ها
- اطمینان از تراز بودن دستگاه و نبود لرزش
- استفاده از محافظ ولتاژ برق
- روغن کاری محور فن در مدل های قدیمی
اگر صدای غیرعادی، بوی سوختگی یا لرزش احساس کردید، احتمال خرابی موتور وجود دارد و باید بررسی شود.
راهنمای انتخاب موتور فن جایگزین
اگر نیاز به تعویض موتور دارید، باید دقیقاً مدلی انتخاب کنید که با دستگاه شما سازگار باشد.
برای این کار، به موارد زیر دقت کنید:
1. توان موتور (Watt) — کمتر یا بیشتر نباشد.
2. سرعت چرخش (RPM) — مطابق مدل اصلی باشد تا تعادل هوا حفظ شود.
3. ابعاد بدنه و محل نصب پیچ ها — باید با یونیت داخلی هماهنگ باشد.
4. نوع برق (تک فاز یا سه فاز)
5. نوع محور و اندازه پروانه
6. برند سازنده دستگاه (مثلاً ال جی، گری، هایسنس، میدیا و …)
در صورت تردید، بهتر است با تعمیرکار متخصص مشورت کنید تا موتور مناسب را انتخاب کند.
برندهای معتبر موتور فن داکت اسپلیت
در بازار ایران، برندهای مختلفی از موتور فن وجود دارد. برخی از برندهای معتبر عبارت اند از:
- GREE (گری)
- LG (ال جی)
- Midea (میدیا)
- Teco
- Motorn
- Coolwave
این برندها به خاطر دوام بالا، صدای کم و کیفیت ساخت خوب، در داکت اسپلیت های ایرانی و خارجی استفاده می شوند.
نکات مهم هنگام خرید
- حتماً به شماره مدل درج شده روی موتور قدیمی توجه کنید.
- موتور را از فروشندگان معتبر تهیه کنید تا از اصالت کالا و گارانتی مطمئن باشید.
- در زمان نصب، از نصاب حرفه ای استفاده کنید تا سیم کشی و خازن ها به درستی متصل شوند.

در این مقاله بررسی کردیم مشخصات موتور فن داکت اسپلیت شامل توان، ولتاژ، سرعت چرخش، نوع موتور و نحوه عملکرد آن چیست.
موتور فن قلب تپنده ی سیستم تهویه است و در صورت انتخاب و نگهداری درست، می تواند سال ها بدون مشکل کار کند.
با شناخت دقیق مشخصات فنی و انجام سرویس منظم، علاوه بر کاهش مصرف انرژی، از عملکرد بی صدا و یکنواخت دستگاه خود لذت خواهید برد.
